به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا تقوایی در درس اخلاقی که روز پنجشنبه در مدرسه علمیه امیرالمؤمنین(ع) برگزار شد، با اشاره به جایگاه شکرگزاری در مسیر بندگی اظهار کرد: از نخستین کسانی که وارد بهشت می‌شوند، افرادی هستند که در سختی و آسانی می‌گویند خداوند را حمد و شکر می‌کنم. این مرتبه از بندگی بسیار ارزشمند است و از این بالاتر، قرار گرفتن در جایگاه لقاءالحمد و در دست داشتن پرچم حمد در کنار امیرالمؤمنین(ع) است.
وی با اشاره به مراتب شکرگزاری افزود: یکی از مراتب شکر، شکرگزاری در برابر مکاره و دشواری‌هاست. در مراحل ابتدایی، انسان باید با زبان و جوارح خود شکر خداوند را به‌جا آورد و در مرتبه‌ای دیگر، نعمت‌ها را بشناسد و آن‌ها را از جانب منعم حقیقی، یعنی خداوند متعال، ببیند.
غفلت از خداوند، مانع اصلی معرفت در زندگی
استاد حوزه علمیه با تأکید بر اهمیت دیدن خداوند در همه ابعاد زندگی تصریح کرد: این مسئله بسیار مهم است که انسان نعمت‌ها و اتفاقات زندگی را از خداوند ببیند. مشکل ما این است که همه‌چیز را می‌بینیم، جز خداوند؛ این غفلت، بسیار زیان‌بار است. انسان از حقیقتی که همه هستی به او وابسته است، غافل می‌شود و ارتباط خود را با خداوند در زندگی روزمره نمی‌بیند.
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی ادامه داد: انسان از صبح تا شب و از شب تا صبح، حتی در هنگام عبادت، ممکن است به مسائل مختلف فکر کند؛ اینکه چرا همسرش چنین حرفی زده، چرا مادر یا پدرش فلان رفتار را داشته‌اند یا فردا چه اتفاقی خواهد افتاد. گاهی این افکار حتی در نماز نیز ذهن انسان را به خود مشغول می‌کنند.
سه نگاه به رابطه عالم و خداوند
این استاد حوزه علمیه در ادامه به دیدگاه‌های مطرح درباره رابطه عالم با خداوند اشاره کرد و گفت: درباره رابطه عالم و خداوند، دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است. بر اساس یکی از این دیدگاه‌ها، ماهیت اصل است و توجه اصلی به ماهیت اشیا معطوف می‌شود؛ اما در چنین نگاهی، حقیقت وجود و جایگاه آن به‌درستی دیده نمی‌شود.
وی افزود: دیدگاه دیگری، اصالت وجود را می‌پذیرد، اما وجودهای مختلف را از یکدیگر متمایز و متباین می‌داند. بر اساس این نگاه، انسان‌ها، اشیا، فرش و آسمان، هرکدام وجودی جداگانه دارند و در مراتب مختلف هستی قرار می‌گیرند.
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی با اشاره به دیدگاه حکمت متعالیه بیان کرد: حکمت متعالیه در این زمینه نگاه عمیق‌تری دارد و با طرح امکان فقری، بر وابستگی کامل موجودات به خداوند تأکید می‌کند. قرآن کریم می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَی اللَّهِ»؛ ای مردم، شما نیازمندان به خداوند هستید. بر اساس این حقیقت، موجودات در اصل وجود و هستی خود به خداوند وابسته‌اند و از خود استقلالی ندارند.
وی ادامه داد: اگر انسان این حقیقت را درک کند، نگاهش به عالم تغییر می‌کند و به‌جای اینکه موجودات را مستقل از خداوند ببیند، همه‌چیز را وابسته به او می‌داند. چنین معرفتی انسان را به سوی دیدن خداوند در سراسر عالم هدایت می‌کند.
عالم همچون آینه‌ای برای مشاهده وجه‌الله
استاد حوزه علمیه با استفاده از مثال خورشید و نور آن توضیح داد: وقتی به خورشید نگاه می‌کنیم، آیا توجه ما تنها به نور آن است یا خود خورشید را نیز می‌بینیم؟ نور خورشید از آن جدا نیست و در مشاهده نور، توجه انسان به خورشید نیز معطوف می‌شود. این مثال می‌تواند به فهم بهتر رابطه موجودات با خداوند کمک کند.
وی افزود: اگر انسان عالم را چنین ببیند، در همه‌جا نشانه‌های خداوند را مشاهده می‌کند. البته در نگاه عرفانی، مسئله از این هم فراتر می‌رود؛ عارفان بر یگانگی حقیقت هستی تأکید می‌کنند و خداوند را اول و آخر و ظاهر و باطن می‌دانند.
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی با اشاره به آیات قرآن کریم اظهار کرد: در این نگاه، موجودات عالم نشانه‌ها و آیات الهی‌اند و انسان باید از ظاهر آن‌ها عبور کند و به حقیقتی برسد که این نشانه‌ها از آن حکایت می‌کنند. عالم را می‌توان به آینه‌ای تشبیه کرد که حقیقتی را نشان می‌دهد؛ در چنین وضعیتی، آینه موضوعیت مستقل ندارد، بلکه آنچه اهمیت دارد، تصویری است که در آن دیده می‌شود.
وی با تأکید بر اینکه این نگاه به معنای بی‌ارزش دانستن مخلوقات نیست، گفت: انسان باید موجودات را آیات و نشانه‌های خداوند بداند و در آن‌ها به حقیقت الهی توجه کند. در این صورت، نگاه او به عالم، نگاهی قرآنی و مبتنی بر معرفت توحیدی خواهد بود.
عرفان اصیل، ریشه در قرآن و روایات دارد
این استاد حوزه علمیه در واکنش به این تصور که عرفان از دین جداست، تصریح کرد: برخلاف این تصور، عرفان اصیل از قرآن و روایات سرچشمه می‌گیرد. بسیاری از مباحث عرفانی، ریشه در آیات و روایات دارند و نمی‌توان آن‌ها را بیرون از چارچوب معارف دینی بررسی کرد.
وی ادامه داد: برای نمونه، در مباحث فلسفی از اصالت وجود سخن گفته می‌شود و در ادامه، مباحثی مانند علت و معلول مطرح می‌شوند. در معارف دینی نیز بر وجود اسباب و واسطه‌ها در نظام آفرینش تأکید شده است؛ اما این اسباب مستقل از خداوند نیستند و همه هستی در نهایت به او وابسته است.
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی با اشاره به آیه «سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِی الْآفَاقِ وَفِی أَنْفُسِهِمْ» گفت: خداوند نشانه‌های خود را در افق‌ها و در وجود انسان‌ها نشان می‌دهد. بر این اساس، همه عالم می‌تواند برای انسان نشانه‌ای از خداوند باشد.
وی همچنین با اشاره به تفاوت مظاهر هدایت و گمراهی اظهار کرد: در نگاه دینی، هر موجود و هر پدیده‌ای می‌تواند در نسبت با اسماء و صفات الهی معنا پیدا کند. برای نمونه، از امام زمان(عج) به‌عنوان مظهر هدایت یاد می‌شود و در مقابل، شیطان مظهر گمراهی و ضلالت است. با این حال، اصل مهم آن است که انسان در مواجهه با پدیده‌های عالم، از نشانه‌ها به حقیقت و از اسباب به مسبب‌الاسباب توجه کند.
نظام هستی بر محور توحید استوار است
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی با اشاره به اصل توحید در فلسفه و عرفان بیان کرد: در نظام هستی، خداوند علت حقیقی و مستقل است و هیچ موجودی در برابر او استقلال ندارد. قرآن کریم نیز می‌فرماید: «لَوْ کَانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا»؛ اگر در آسمان و زمین جز خداوند، خدایان دیگری وجود داشتند، هر دو تباه می‌شدند.
وی افزود: این آیه بر یگانگی خداوند و ضرورت توحید در نظام آفرینش تأکید می‌کند. در معارف اسلامی نیز از نور پیامبر اکرم(ص) به‌عنوان نخستین صادر یاد شده است. بنابراین، مباحث فلسفی و عرفانی، هنگامی که در چارچوب صحیح خود بررسی شوند، می‌توانند انسان را به فهم عمیق‌تری از معارف قرآن و روایات برسانند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به تحولات جهان و آنچه از آن به‌عنوان جبهه حق و باطل یاد کرد، گفت: در جهان امروز نیز باید حوادث را با نگاه توحیدی و اخلاقی تحلیل کرد. وی با اشاره به اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و کشتار کودکان و غیرنظامیان، برای پایان یافتن این وضعیت و نابودی ریشه‌های ظلم و گمراهی دعا کرد و حاضران را به ذکر صلوات بر محمد و آل محمد(ص) فراخواند.
دعای علقمه و درخواست حاجت از خداوند
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی در بخش دیگری از سخنان خود، دعای علقمه را از دعاهای ارزشمند معرفی کرد و گفت: برادران، دعای علقمه را حتماً بخوانید. این دعا از دعاهای لطیف و پرمحتواست و در آن، انسان با خداوند ارتباط برقرار می‌کند و حاجت خود را از او می‌خواهد.
وی با اشاره به فرازی از این دعا اظهار کرد: انسان در دعا از خداوند می‌خواهد حاجتش را برآورده کند و در عین حال، به این حقیقت توجه دارد که رسیدن به خواسته‌ها ممکن است با دشواری‌هایی همراه باشد. گاهی خداوند انسان را در سختی قرار می‌دهد تا متوجه حقیقتی شود یا از غفلتی بیرون بیاید؛ با این حال، انسان می‌تواند از خداوند بخواهد که حاجتش را با لطف و بدون گرفتاری برآورده کند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به شرایط مردم یمن گفت: اکنون مردم یمن سختی‌های فراوانی را تحمل می‌کنند و امیدواریم خداوند به آنان یاری برساند و زمینه پیروزی و گشایش را برایشان فراهم کند. وی همچنین با اشاره به جبهه مقاومت، از حمایت نیروهای مسلح ایران از این جریان سخن گفت و با قدردانی از رهبری نظام، اظهار کرد که فعالیت‌های این جبهه در چارچوب هدایت امام زمان(عج) و نایب ایشان دنبال می‌شود.
ارتباط با خداوند در عبادت و زندگی روزمره
این استاد حوزه علمیه در ادامه، با اشاره به اهمیت شکرگزاری گفت: باید خداوند را برای نعمت‌هایی که در اختیار ما قرار داده است، شکر کنیم. حتی امکانات ساده زندگی، از جمله لباسی که بر تن داریم، نعمتی از جانب خداوند است و انسان باید این حقیقت را به یاد داشته باشد.
وی برای تبیین اهمیت شکرگزاری، به روایتی درباره گفت‌وگوی پیامبر اکرم(ص) با فردی اشاره کرد که در پاسخ به پرسش پیامبر درباره حال خود، ابتدا از وضعیتش ابراز نارضایتی کرد؛ اما پس از آنکه پیامبر بار دیگر حال او را پرسیدند، گفت: «الحمدلله». در این روایت، بر ارزش یاد خدا و حمد او تأکید شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین تقوایی افزود: انسان باید در هر شرایطی خداوند را به یاد داشته باشد و شکرگزاری را به زمان آسایش محدود نکند. حتی اگر زندگی با دشواری همراه باشد، یاد خداوند و حمد او می‌تواند راهی برای تقویت ارتباط انسان با پروردگار باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به شیوه عبادت اهل‌بیت(ع) اشاره کرد و گفت: در روایات آمده است که اهل‌بیت(ع) هنگام نماز، حالتی ویژه داشتند و نماز را با توجه و خشوع فراوان به‌جا می‌آوردند؛ به‌گونه‌ای که از شدت توجه به خداوند، حالتشان دگرگون می‌شد. از نماز آنان با عنوان «نماز وداع» یاد شده است؛ یعنی نمازی که گویی آخرین نماز انسان است و باید با تمام وجود در آن حضور داشته باشد.
انتهای پیام/
نظر شما